Sự trỗi dậy của DeFi có quyền: Cách tổ chức định hình giai đoạn tiếp theo của Crypto

Quy định tiền mã hóa mới mở đường cho DeFi cấp phép

Trong phần lớn lịch sử của mình, DeFi đồng nghĩa với quyền truy cập không cần cấp phép: bất kỳ ai có ví đều có thể vay, cho vay hoặc cung cấp thanh khoản. Sự mở cửa này đã thúc đẩy tăng trưởng nhanh chóng của lĩnh vực này từ dưới 1 tỷ USD TVL đầu năm 2020 lên hơn 150 tỷ USD vào năm 2025. Các giao thức không cần cấp phép như Uniswap, Aave và Curve đã trở thành nền tảng của DeFi, thu hút hàng chục tỷ USD thanh khoản bằng cách cho phép hoạt động tài chính có thể kết hợp mà không cần trung gian.

Tuy nhiên, khi thị trường trưởng thành và lời hứa về việc các tổ chức chấp nhận trở nên rõ ràng hơn, một câu chuyện mới đang hình thành. DeFi cấp phép, gồm các pool và vault giới hạn cho những người tham gia đã được xác minh KYC và có trong danh sách trắng, đang thu hút sự quan tâm. Điều này được thể hiện qua sự tăng trưởng TVL mạnh mẽ của Maple Finance, một giao thức cho vay hoạt động như thị trường vốn dành cho tổ chức.

Khác với thế giới không cần cấp phép, nơi ẩn danh và truy cập không giới hạn chiếm ưu thế, DeFi cấp phép đưa việc tuân thủ và xác thực danh tính trở thành các thành phần cốt lõi của giao thức. Các giải pháp như Keyring cho phép giao thức xác minh người tham gia tổ chức trên chuỗi, tạo cầu nối giữa đổi mới DeFi và yêu cầu pháp lý. Mục tiêu không phải là từ bỏ phi tập trung mà là xây cầu để dòng vốn được quản lý chảy an toàn vào DeFi. Tính đến thời điểm hiện tại, Keyring Connect đã đảm bảo 105 triệu USD TVL và tiếp tục tăng trưởng. 

Yếu tố xúc tác cho sự trỗi dậy của DeFi cấp phép là sự rõ ràng trong quy định, đặc biệt dưới chính quyền Trump năm 2025. Vào tháng 7, Tổng thống Trump đã ký Đạo luật GENIUS, luật liên bang đầu tiên cung cấp sự giám sát toàn diện cho stablecoin. Bằng cách yêu cầu dự trữ đầy đủ, minh bạch về nguồn dự trữ và giấy phép liên bang cho đơn vị phát hành, đạo luật này đã biến stablecoin thành công cụ mà các tổ chức có thể yên tâm sử dụng. Trước đây, các ngân hàng, quỹ và công ty bảo hiểm lo ngại rủi ro pháp lý khi tham gia DeFi, thì giờ đây Đạo luật GENIUS cung cấp khung pháp lý cho việc tham gia vào các pool cấp phép.

Các quy định bổ sung năm 2025, chẳng hạn như Đạo luật Rõ ràng Thị trường Tài sản Kỹ thuật số và hướng dẫn lưu ký cập nhật từ SEC, đã giúp giảm thêm sự bất định, làm rõ các quy tắc liên quan đến xác minh đối tác, KYC và nghĩa vụ báo cáo. Những rào chắn pháp lý này khiến việc các tổ chức lớn tham gia hợp pháp vào DeFi trở nên khả thi, mở khóa các dòng vốn trước đây bị ngăn cản khỏi thị trường blockchain.

Tác động đã được thể hiện rõ trên thị trường. Sau Đạo luật GENIUS, các vault và pool cấp phép đã bắt đầu tăng trưởng nhanh chóng, nhắm đến các tổ chức với quyền truy cập đã được xác minh trước. Các nền tảng này thường cung cấp lợi suất tương đương hoặc cao hơn các sản phẩm tài chính truyền thống: chiến lược stablecoin trung lập delta đang tạo ra lợi suất cơ bản 8–15%, vượt xa lợi suất của trái phiếu kho bạc Mỹ ở mức 2–4%. Trong một số trường hợp, APY có thể còn cao hơn nữa nhờ các chương trình ưu đãi diễn ra trong thời gian giới hạn. Dưới đây là hai ví dụ về pool cấp phép trên Euler do Keyring quản lý.

Việc giảm bớt sự không chắc chắn trong quy định và lợi suất cao hơn đang thu hút thêm các tổ chức và thanh khoản vào DeFi cấp phép. Tác động đã được phản ánh trên thị trường. Tính đến giữa năm 2025, dòng vốn tổ chức trong DeFi đã đạt 41 tỷ USD, với hơn 900 tổ chức đã có trong danh sách trắng tại nhiều nền tảng DeFi cấp phép khác nhau.

Tại sao các tổ chức ưu tiên các DeFi pool có cấp phép

Trong thế giới crypto và DeFi, việc tham gia của các tổ chức bị ảnh hưởng mạnh bởi áp lực pháp lý, khiến phần lớn các bên lớn chuyển hướng sang các pool cấp phép thay vì các pool mở công khai dành cho người dùng bán lẻ. Cốt lõi của sự thay đổi này là yêu cầu tuân thủ quy định chống rửa tiền (AML), biết khách hàng của bạn (KYC), và luật chứng khoán. Các tổ chức, không giống nhà giao dịch cá nhân, chịu sự giám sát nghiêm ngặt từ cơ quan như SEC tại Mỹ, FCA tại Anh, và các cơ quan quản lý tương đương trên toàn cầu. Các cơ quan này nêu rõ: nếu một nền tảng cho phép giao dịch ẩn danh mà không có biện pháp kiểm soát hành vi bất hợp pháp, tổ chức sử dụng nền tảng đó có thể chịu trách nhiệm pháp lý.

Các pool cấp phép được thiết kế để thực thi xác minh danh tính, kiểm tra điều kiện và thường giới hạn loại tài sản hoặc quy mô giao dịch. Điều này trực tiếp giải quyết vấn đề tuân thủ AML/KYC, khiến các pool này trở thành môi trường pháp lý an toàn hơn cho ngân hàng, quỹ phòng hộ và nhà quản lý tài sản. Luật chứng khoán còn tạo thêm áp lực. Một số token, đặc biệt những token giống cổ phiếu hay công cụ nợ, có thể bị phân loại là chứng khoán tại nhiều khu vực pháp lý. Giao dịch chúng tại các pool công khai không được quản lý có thể bị xem là phát hành trái phép. Ngược lại, các pool cấp phép thường giới hạn quyền truy cập cho nhà đầu tư chuyên nghiệp hoặc tổ chức, phù hợp với các ngoại lệ trong luật chứng khoán.

Quy định về lưu ký và quản lý quỹ cũng đóng vai trò quan trọng. Nhà đầu tư tổ chức bị ràng buộc bởi nghĩa vụ ủy thác và quy tắc quản lý rủi ro vận hành. Việc sử dụng pool công khai không cấp phép có thể khiến họ gặp rủi ro đối tác vi phạm tiêu chuẩn nội bộ hoặc quy định. Các môi trường cấp phép thường tích hợp giải pháp KYC, bảo hiểm và kiểm tra minh bạch, giảm thiểu rủi ro và giúp tổ chức đáp ứng yêu cầu tuân thủ cả nội bộ lẫn bên ngoài.

Báo cáo thuế cũng là một yếu tố quan trọng dù ít được chú ý. Với các tổ chức, mỗi giao dịch có thể cần được ghi nhận và báo cáo. Các pool công khai hiếm khi cung cấp độ minh bạch hay báo cáo tự động cần thiết cho việc tuân thủ, trong khi các pool cấp phép thường tạo ra lịch sử giao dịch chi tiết phù hợp với khung báo cáo quy định.

Tóm lại, việc các tổ chức chuyển sang các pool cấp phép không phải là vấn đề sở thích mà là bắt buộc. Khung pháp lý về AML, KYC, luật chứng khoán, nghĩa vụ ủy thác và tuân thủ thuế gộp lại khiến các pool công khai không được cấp phép trở nên quá rủi ro đối với các bên chuyên nghiệp. Các pool cấp phép cung cấp môi trường được kiểm soát, có thể kiểm toán, nơi tổ chức có thể tham gia vào thị trường crypto mà không làm suy yếu vị thế pháp lý của họ. Sự chuyển dịch dựa trên quy định này đang định hình lại kiến trúc DeFi cho tổ chức, nhấn mạnh tuân thủ và kiểm soát thay vì tính mở biên giới vốn đặc trưng cho crypto bán lẻ.

Dòng vốn từ quỹ phòng hộ thúc đẩy thanh khoản crypto

Sự tham gia ngày càng nhiều của các quỹ phòng hộ vào DeFi và thị trường crypto là yếu tố chủ chốt thúc đẩy mở rộng thanh khoản. Trên toàn cầu, các quỹ phòng hộ đang quản lý hơn 5 nghìn tỷ USD tài sản, và chỉ cần phân bổ một phần nhỏ vào tài sản số cũng có thể bơm hàng tỷ USD vào hệ sinh thái. Khi triển khai vốn vào trái phiếu được mã hóa, pool cấp phép và dịch vụ staking, các quỹ này không chỉ tăng khối lượng giao dịch mà còn làm sâu thêm sổ lệnh, giảm trượt giá và hỗ trợ các chiến lược tạo lập thị trường quy mô lớn hơn.

Trong thực tế, dòng vốn từ quỹ phòng hộ có thể nâng cao hiệu quả thị trường. Ví dụ, khi nhiều quỹ tham gia staking hoặc cung cấp thanh khoản có tuân thủ KYC, các pool stablecoin sẽ tăng mạnh, và các giao thức on-chain có thể duy trì sản phẩm lợi suất cao hơn mà không làm mất ổn định giá. Dòng vốn tổ chức này đóng vai trò như lực ổn định, lấp đầy khoảng trống thanh khoản mà thị trường chỉ có nhà đầu tư nhỏ lẻ thường đối mặt, khiến DeFi hấp dẫn hơn với những tổ chức mới.

Tính đến giữa năm 2025, ảnh hưởng kết hợp từ các quỹ gốc crypto, nhà quản lý tài sản truyền thống và quỹ phòng hộ đã đóng góp hơn 41 tỷ USD trong mức độ tiếp xúc tổ chức với DeFi. Xu hướng này cho thấy khi quy định rõ ràng hơn và cấu trúc cấp phép được mở rộng, làn sóng thanh khoản tiếp theo có thể đến từ các pool được quản lý chuyên nghiệp này, tạo ra một thị trường mạnh mẽ và có khả năng mở rộng tốt hơn cho tất cả các bên tham gia.

Ai sẽ hưởng lợi từ việc tổ chức chấp nhận và mở rộng pool cấp phép

Sự trỗi dậy của DeFi cấp phép không đơn thuần là một thay đổi trong cấu trúc thị trường, mà là sự điều chỉnh lại những dự án nào sẽ thu được giá trị khi các tổ chức tham gia. Một số nhóm và đơn vị đang ở vị trí thuận lợi để hưởng lợi nhất:

1. Giao thức cho vay & thanh khoản có cấp phép

• Aave Arc – phiên bản có cấp phép của Aave, ra mắt với Fireblocks, chỉ cho phép các tổ chức được danh sách trắng vay và cho vay.

• Maple Finance và Centrifuge – đã tập trung vào cho vay dưới chuẩn và tài sản thực cho tổ chức, tích hợp yêu cầu KYC sẵn có.

2. Nền tảng mã hóa tài sản thực (RWA)

• Ondo Finance, Clearpool, Goldfinch – chuyên đưa trái phiếu, tín dụng riêng và công cụ nợ truyền thống lên blockchain.

3. Nhà cung cấp lưu ký & cơ sở hạ tầng cho tổ chức

• Fireblocks, Anchorage, Coinbase Institutional – cung cấp hạ tầng lưu ký, tuân thủ và KYC mà các pool DeFi cấp phép phụ thuộc vào.

4. Dữ liệu & xác minh danh tính on-chain

• Chainalysis, Keyring Network – oracle danh tính và tuân thủ giúp xác minh KYC/AML trực tiếp tại giao thức.

5. Bảo hiểm DeFi

• Nexus Mutual, InsurAce – các giao thức bảo hiểm DeFi hưởng lợi từ sự gia tăng DeFi cấp phép vì sự tham gia của tổ chức làm tăng nhu cầu bảo hiểm, khi các chuyên gia yêu cầu bảo vệ khỏi rủi ro hợp đồng thông minh, đối tác và quy định.

6. Sàn giao dịch

• Các sàn tập trung như Coinbase, Kraken, và Bitget đang tích hợp ngày càng sâu vào các giao thức DeFi. Cách tiếp cận ưu tiên tuân thủ giúp họ sẵn sàng trở thành cầu nối thanh khoản giữa tài chính truyền thống, CeFi và DeFi cấp phép.

Những dự án được nêu trên là các bên hưởng lợi trực tiếp từ việc tổ chức tiếp nhận và DeFi cấp phép mở rộng. Rộng hơn, toàn bộ hệ sinh thái crypto đều có thể được hưởng lợi từ sự phát triển của lĩnh vực này, vốn không cạnh tranh với DeFi không cấp phép mà hoạt động bổ trợ, đóng góp vào sự phát triển toàn diện của ngành công nghiệp crypto.

Tổ chức chấp nhận DeFi có phù hợp với tinh thần DeFi không?

Sự trỗi dậy của DeFi cấp phép tất yếu đặt ra một câu hỏi sâu sắc trong triết lý crypto: liệu tổ chức có thể cùng tồn tại với tinh thần phi tập trung và mở mà DeFi đã định hình từ đầu không?

Thoạt nhìn, hai thế giới này có vẻ đối nghịch. Các tổ chức truyền thống hoạt động theo khung pháp lý nghiêm ngặt, đòi hỏi KYC, tuân thủ AML và giám sát ủy thác. Các pool cấp phép và vault được danh sách trắng cung cấp cấu trúc này, thường áp dụng các giải pháp tiên tiến như zk-proof và oracle danh tính chẳng hạn Keyring. Nhờ zk-proof, giao thức có thể xác minh người tham gia và thực thi quy định mà không tiết lộ thông tin cá nhân, là giải pháp quan trọng để dung hòa giữa yêu cầu quy định và các nguyên tắc bảo mật, phi tập trung của DeFi.

Sự tham gia của tổ chức không nhất thiết làm suy yếu nguyên lý của DeFi. Giao thức cấp phép và không cấp phép có thể tồn tại song song. Bằng việc cung cấp cổng truy cập hợp pháp cho vốn tổ chức, nền tảng cấp phép giúp tăng thanh khoản, làm sâu thị trường và tạo điều kiện cho các chiến lược phức tạp hơn, cuối cùng mang lại lợi ích cho toàn hệ sinh thái. Trong khi đó, giao thức không cấp phép vẫn là nơi thúc đẩy đổi mới, thử nghiệm và tiếp cận mở cho người dùng bán lẻ.

Theo nghĩa này, việc tổ chức chấp nhận và tinh thần DeFi có thể tương thích. Giải pháp tuân thủ bảo mật quyền riêng tư, được hỗ trợ bởi zk-proof, cho phép ngành crypto phát triển mà không phải hy sinh giá trị cốt lõi của mình – tạo ra hệ sinh thái bền vững, thanh khoản và mạnh mẽ hơn cho mọi bên tham gia.

Kết luận

Sự rõ ràng trong lập pháp đã thúc đẩy việc tổ chức tham gia, tạo đà cho sự phát triển của các giao thức phù hợp với nhu cầu chuyên nghiệp như Maple Finance, Keyring Network và Fireblocks. DeFi cấp phép chỉ mới bắt đầu tiến trình phát triển khi tổ chức bắt đầu tiếp cận thận trọng với lĩnh vực crypto, nhưng tác động của nó đã định hình lại thị trường. Cuối cùng, toàn bộ hệ sinh thái sẽ được hưởng lợi từ thanh khoản sâu hơn và sự cùng tồn tại hài hòa giữa mô hình không cấp phép và cấp phép.