MiCA đang biến châu Âu thành nơi thử nghiệm cấp phép cho mọi loại công ty crypto

Châu Âu bước sang một giai đoạn mới trong quản lý thị trường crypto từ ngày 01/07/2026, khi giai đoạn chuyển tiếp cuối cùng theo Quy định về Thị trường Tài sản Mã hóa (MiCA) chính thức kết thúc. Các nhà cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa từng hoạt động theo luật riêng ở từng quốc gia cần phải có giấy phép MiCA hoặc bắt đầu ngừng hoạt động tại EU trước thời hạn này.

Thời hạn này đã làm giảm số lượng nhà cung cấp đủ điều kiện phục vụ khu vực, tăng giá trị kinh doanh của giấy phép hoạt động ở EU và đặt ra nhiều câu hỏi mới về việc tiếp cận sản phẩm, quyền hoạt động xuyên biên giới cũng như tính nhất quán trong việc thực thi tại các quốc gia thành viên.

BeInCrypto đã phỏng vấn Philipp Bohrn – phó chủ tịch phụ trách quản trị tại Bitpanda, Mike Schwitalla – giám đốc thương mại của Crypto Finance Group, và Chagri Poyraz – giám đốc chiến lược của OSL Group để tìm hiểu MiCA đang tác động ra sao đến thị trường crypto châu Âu.

MiCA đang làm thay đổi những công ty nào có thể tiếp cận người dùng ở châu Âu, tài sản nào xuất hiện trên nền tảng của họ và cách các nhà cung cấp tuân thủ quy định giới thiệu về mức độ bảo vệ cho từng dịch vụ.

EXPERT PICK: Best MiCA-Licensed Crypto Platforms in 2026Is the cryptocurrency market restricted in Europe? Not at all. In 2026, many leading crypto platforms obtained MiCAR licenses, allowing European users to trade on fully legal and regulated platforms.We reviewed the top… pic.twitter.com/kKg1kyqX9Q

— BeInCrypto (@beincrypto) July 2, 2026

Thị trường crypto châu Âu phân hóa theo quy định pháp lý

MiCA chính thức được áp dụng từ tháng 12/2024, tuy nhiên các công ty hiện tại vẫn tiếp tục hoạt động theo quy định chuyển tiếp của quốc gia. Các quy định chuyển tiếp này kéo dài tối đa đến 01/07/2026, hoặc kết thúc sớm hơn nếu công ty đó được hoặc bị từ chối cấp phép MiCA.

Người dùng châu Âu hiện nay có thể phải kiểm tra lại liệu sàn giao dịch, nhà môi giới hoặc đối tác lưu ký quen thuộc của mình có tên trong danh sách của ESMA hay không. Một số nhà cung cấp đã chuyển khách hàng sang đơn vị được cấp phép tại châu Âu, trong khi có các đơn vị khác đã hạn chế chức năng tài khoản hoặc tạm ngừng hoạt động ở khu vực này.

Ông Mike Schwitalla, giám đốc thương mại tại Crypto Finance Group, nhận định thời điểm chấm dứt chuyển tiếp này đã giúp người dùng nhận thấy rõ ràng sự khác biệt giữa nhà cung cấp hợp pháp và không được phép hoạt động.

“Rất nhiều nhà đầu tư nhỏ lẻ chỉ mới nhận ra rằng một số nền tảng họ từng sử dụng trong nhiều năm qua thực chất không được phép tiếp tục hoạt động tại thị trường châu Âu,” ông Schwitalla chia sẻ. “Vì thế, người dùng ngày càng quan tâm và kiểm tra tình trạng pháp lý của các nhà cung cấp. Thậm chí, đôi khi họ cân nhắc chuyển tài sản sang những tổ chức đã có giấy phép.”

Việc số lượng nhà cung cấp giảm xuống có thể khiến hoạt động tập trung hơn vào các công ty đủ điều kiện đáp ứng quy định và có khả năng tiếp nhận lượng khách rời bỏ các nền tảng không có giấy phép.

Điều này cũng có thể giúp củng cố mối quan hệ hợp tác giữa các công ty crypto đã có giấy phép với ngân hàng, quỹ đầu tư hoặc các tổ chức doanh nghiệp vốn yêu cầu chọn đối tác tuân thủ đầy đủ quy định.

Ông Philipp Bohrn, phó chủ tịch phụ trách quản trị nhóm tại Bitpanda, cho biết việc không có giấy phép sau một khoảng thời gian chuẩn bị khá dài đã cung cấp thông tin cần thiết cho người dùng về vị thế pháp lý của công ty.

“Giờ đây, người dùng có thể thấy rõ công ty nào đã được cấp phép, chịu sự giám sát và ràng buộc trách nhiệm tại châu Âu, còn công ty nào vẫn hoạt động ngoài khung pháp lý này,” ông Bohrn nói.

Việc được cấp phép tạo ra sự minh bạch và ràng buộc trách nhiệm cho nhà cung cấp, dù vẫn giữ nguyên rủi ro tài chính liên quan tới crypto. Các cơ quan quản lý châu Âu vẫn liên tục cảnh báo người tiêu dùng rằng mức độ bảo vệ và quyền lợi sẽ khác nhau tùy từng sản phẩm, dịch vụ cụ thể.

Một khung pháp lý, nhiều tiêu chuẩn khác biệt trong toàn ngành

MiCA bao phủ nhiều loại hình doanh nghiệp crypto, song trách nhiệm tuân thủ sẽ tùy thuộc vào dịch vụ mà từng công ty cung cấp.

Các nền tảng giao dịch và nhà môi giới cần đáp ứng hàng loạt tiêu chí về quản trị, minh bạch hoạt động thị trường, thông tin cho khách hàng và kiểm soát vận hành.

Đơn vị lưu ký phải có chính sách quản lý tài sản rõ ràng cùng thỏa thuận với khách hàng, đồng thời nếu là đơn vị nhận giữ tài sản của khách, họ cần công bố cách thức tách biệt tài sản và nguồn tiền của khách hàng.

Nhà phát hành stablecoin sẽ phải tuân thủ bộ tiêu chuẩn riêng về quỹ dự trữ, minh bạch thông tin, cơ chế hoàn trả cũng như chịu giám sát. Cơ quan ngân hàng châu Âu (EBA) cũng sẽ xem xét để xác định xem token tham chiếu tài sản hoặc token tiền điện tử có được xếp vào diện “quan trọng” hay không, nếu có sẽ phải chịu sự giám sát bổ sung.

Nhà tư vấn, đơn vị xử lý lệnh hoặc quản lý danh mục lại có trách nhiệm riêng theo từng loại dịch vụ thực hiện. Như vậy, một giấy phép MiCA chỉ xác thực cho từng loại dịch vụ được đề cập, không phải là “vé thông hành” chung cho tất cả sản phẩm mà công ty cung cấp.

“Một nhà môi giới, sàn giao dịch, đơn vị lưu ký, nhà phát hành stablecoin hay tổ chức tư vấn đều có trách nhiệm và tiêu chuẩn riêng biệt,” ông Bohrn nói. “Đối với các công ty lâu năm tại châu Âu đã đầu tư nhiều cho quản trị, tuân thủ, tiêu chuẩn lưu ký và quản lý rủi ro, MiCA vừa là thách thức vừa là bước phát triển hợp lý tiếp theo.”

Sự khác biệt này đặc biệt quan trọng với các doanh nghiệp toàn cầu vốn quen phục vụ đa quốc gia châu Âu chỉ nhờ đăng ký ở một nước hoặc sử dụng lối vào thị trường xuyên biên giới (passporting). MiCA đòi hỏi phải có pháp nhân tại châu Âu có quản trị đầy đủ và hiện diện thực sự tại ít nhất một quốc gia thành viên EU.

Các ngân hàng có cách tiếp cận riêng. Thay vì phải tự xây dựng mọi hạ tầng kỹ thuật và tuân thủ pháp lý từ A tới Z, họ có thể hợp tác với đơn vị lưu ký, môi giới, hoặc nền tảng giao dịch đã được cấp giấy phép và đã vượt qua quá trình kiểm tra, giám sát của cơ quan chức năng.

Ông Schwitalla cho biết điều này làm cho các tổ chức tài chính có điểm khởi đầu thuận lợi hơn nếu muốn phát triển sản phẩm liên quan tới tài sản số.

“Một ngân hàng muốn cung cấp dịch vụ liên quan đến tài sản số không nhất thiết phải tự xây dựng mọi thứ từ đầu,” ông cho biết. “Họ hoàn toàn có thể hợp tác với bên đã được cấp phép, đã kiểm chứng thực tế và đáp ứng mọi tiêu chí chặt chẽ của một trong những khuôn khổ pháp lý về crypto toàn diện nhất thế giới.”

Chế độ passporting ưu ái công ty có giấy phép, lựa chọn sản phẩm cho khách hàng thu hẹp lại

Một giấy phép MiCA được cấp ở một quốc gia thành viên có thể dùng để mở rộng hoạt động sang toàn EU (passporting), giúp đơn vị đó cung cấp dịch vụ đã được phê duyệt mà không cần phải xin phép lại ở từng thị trường quốc gia khác nhau.

Cơ chế này giúp các doanh nghiệp có giấy phép tiếp cận lượng khách hàng lớn trên toàn khu vực chỉ với một lần xét duyệt hồ sơ. Đồng thời, điều này có thể giúp giảm bớt gánh nặng thủ tục pháp lý đối với ngân hàng hoặc các đối tác khi tìm kiếm cộng sự tại nhiều quốc gia thuộc châu Âu.

Ông Chagri Poyraz, giám đốc chiến lược tại OSL Group, nhận định sự kết hợp giữa cơ chế passporting cùng việc thu hẹp số lượng đối thủ được cấp phép đã tạo ra lợi thế cạnh tranh lớn về thương mại cho các công ty được cấp phép tại châu Âu.

“Một giấy phép duy nhất giờ đây có thể sử dụng tại tất cả 30 quốc gia trong Khu vực Kinh tế châu Âu (EEA), nghĩa là các công ty được cấp phép sẽ tiếp cận thị trường châu Âu không biên giới thực sự, có được quan hệ ngân hàng vững chắc hơn và hợp tác với các đối tác doanh nghiệp chỉ lựa chọn làm việc với các đơn vị tuân thủ hoàn toàn quy định,” Poyraz cho biết.

Người dùng có thể cảm nhận sự thay đổi này như việc bị hạn chế quyền truy cập. Một số công ty có thể rời khỏi thị trường châu Âu thay vì hoàn thành thủ tục xin phép, trong khi các nền tảng đã được quản lý có thể loại bỏ những tài sản hoặc dịch vụ gây thêm lo ngại về tuân thủ quy định.

Thị trường stablecoin đã cho thấy quy định mới tại châu Âu đang làm thay đổi cách sản phẩm được phân phối. Một số sàn giao dịch đã giới hạn hoặc loại bỏ các cặp giao dịch stablecoin mà tổ chức phát hành chưa đáp ứng tiêu chuẩn MiCA.

Một nghiên cứu công bố vào tháng 07/2026 cho thấy việc loại bỏ khỏi danh sách liên quan đến MiCA đã làm giảm giao dịch USDT trên các sàn có nhiều khách hàng ở châu Âu, đồng thời tăng tỷ lệ giao dịch USDC trên những sàn này.

Một số sản phẩm cho vay, staking và tài chính phi tập trung hiện vẫn nằm ngoài phạm vi điều chỉnh của MiCA hoặc thuộc về các quy định khác. Vì vậy, việc một công ty sở hữu giấy phép không có nghĩa mọi dịch vụ công ty cung cấp đều đã được kiểm duyệt hoặc chấp thuận.

ESMA đã lên tiếng cảnh báo về “hiệu ứng hào quang”, trong đó khách hàng có thể lầm tưởng mọi sản phẩm của công ty được cấp phép đều được giám sát và bảo vệ tương tự nhau.

Giấy phép MiCA bảo vệ dịch vụ, chứ không bảo vệ giá trị tài sản

Sự khác biệt giữa việc giám sát nhà cung cấp và bảo vệ khoản đầu tư sẽ ngày càng quan trọng khi các công ty quảng bá giấy phép của mình.

MiCA đề ra các tiêu chuẩn về quản trị, giải quyết khiếu nại, kiểm soát xung đột lợi ích, công khai thông tin và lưu ký tài sản. Cơ quan quản lý cũng có quyền giám sát nhà cung cấp và can thiệp khi các sản phẩm crypto có nguy cơ làm mất an toàn cho nhà đầu tư hoặc phá vỡ tính liêm chính của thị trường.

Những yêu cầu này có thể giảm rủi ro vận hành và rủi ro đối tác, nhưng không thể ngăn giá token giảm, không đảm bảo lợi nhuận hoặc đưa mọi tài sản crypto vào chương trình bồi thường thiệt hại.

“Giấy phép MiCA không đảm bảo rằng giá cả sẽ ổn định hoặc người dùng không bị thua lỗ,” Bohrn nhận định. “Nó đơn thuần nghĩa là nhà cung cấp đã tuân thủ tiêu chuẩn pháp lý về cách thức hoạt động.”

Các công ty cần làm rõ sự khác biệt giữa dịch vụ đã được quản lý, sản phẩm chịu sự điều chỉnh của các quy định EU khác và những hoạt động ngoài phạm vi điều chỉnh hiện tại. Việc làm rõ này càng cần thiết khi một nền tảng cung cấp cả dịch vụ lưu ký, giao dịch giao ngay, sản phẩm phái sinh và cho vay DeFi, trong đó mỗi dịch vụ lại chịu quy định khác nhau.

Ông Schwitalla cho biết các nhà cung cấp nên mô tả sự tuân thủ bằng việc giải thích các cơ chế kiểm soát nội bộ, thay vì xem giấy phép là một hình thức bảo vệ nhà đầu tư khỏi thua lỗ.

“Nhà cung cấp được cấp phép có thể giảm bớt rủi ro vận hành, lưu ký và đối tác, nhưng không thể loại bỏ hoàn toàn rủi ro thị trường,” ông nói. “Ngành công nghiệp có trách nhiệm không tạo ra ảo tưởng rằng việc được cấp phép đồng nghĩa với đảm bảo lợi nhuận hoặc tránh được thua lỗ.”

Việc thực thi sẽ quyết định MiCA có tạo ra thị trường chung châu Âu hay không

Các quy định chung của MiCA vẫn chủ yếu dựa vào cơ quan quản lý mỗi quốc gia trong việc cấp phép và giám sát các nhà cung cấp dịch vụ.

Sự phân chia này đã dấy lên lo ngại về tiêu chuẩn cấp phép không đồng nhất. Vào tháng 05/2024, cơ quan quản lý thị trường Pháp từng cảnh báo các công ty hoạt động không phép có thể bị đưa vào danh sách đen hoặc bị xử lý pháp lý, đồng thời đặt câu hỏi về việc liệu các đơn đăng ký ở từng quốc gia có được xét duyệt nghiêm ngặt như nhau hay không.

Việc sử dụng giấy phép xuyên biên giới sẽ hoạt động hiệu quả nếu các cơ quan quản lý tin tưởng lẫn nhau về việc cấp phép. Nếu quá trình xét duyệt hoặc giám sát có sự khác biệt lớn, việc thực thi có thể làm phân mảnh thị trường trở lại, dù pháp luật cơ bản đã thống nhất.

“Vấn đề đáng chú ý nhất chính là cách thực thi và áp dụng phép xuyên biên giới thực tế,” ông Bohrn phát biểu. “Nếu khâu triển khai không đồng bộ, châu Âu sẽ có một bộ luật chung nhưng chưa chắc đã có thị trường chung thực sự.”

Việc thực thi cũng cho thấy sự khác biệt giữa các chính sách ghi trên đơn xin phép và những biện pháp kiểm soát thực tế khi áp dụng ngoài thị trường. Các hệ thống giám sát giao dịch, quản trị và quản lý rủi ro cần được cập nhật, thay đổi liên tục khi công ty mở rộng sản phẩm và xử lý khối lượng giao dịch lớn hơn.

“Giấy phép chỉ nêu ra quy trình kiểm soát – chứ không chứng minh chúng hoạt động hiệu quả,” Poyraz cho biết. “Theo dõi cách thực thi chia nhóm các công ty trong vài quý tới sẽ cho chúng ta biết thị trường này thực tế sẽ đi về đâu, hơn bất kỳ một quy định mới nào.”

ESMA đã bắt đầu xây dựng các công cụ cần thiết cho giai đoạn này. Hệ thống đăng ký trung tâm của họ bao gồm danh sách các nhà cung cấp đã được cấp phép, các sách trắng về tài sản crypto và danh tính các tổ chức bị cho là chưa tuân thủ, trong khi các cơ quan quốc gia vẫn chịu trách nhiệm giám sát cụ thể từng công ty.

Những lần sửa đổi trong tương lai thường được gọi là MiCA 2.0 có thể sẽ xem xét đến lĩnh vực như DeFi, cho vay và các hoạt động hiện vẫn còn nằm ngoài phạm vi quy định trước đó. Tuy nhiên, trước mắt, vấn đề cấp thiết nhất là vận hành khung quy định hiện tại xuyên suốt toàn châu Âu.

MiCA đã khiến số lượng công ty đủ điều kiện phục vụ cho người dùng crypto ở châu Âu giảm đi đáng kể. Tác động trong dài hạn sẽ phụ thuộc việc liệu phép xuyên biên giới có thực sự tạo nên thị trường thống nhất không, quá trình giám sát có đồng bộ không và người dùng nhận thức rõ về giới hạn của việc được cấp phép hay không.

Châu Âu đã hoàn thành bước cấp phép. Giờ đây, chất lượng thị trường còn lại sẽ phụ thuộc vào cách các công ty hoạt động sau khi đã được cấp phép cũng như phản ứng với những đơn vị không tuân thủ quy định.