Tiền mã hóa vừa cứu một dự án khoa học 60 năm suýt bị Trump cắt ngân sách

Người lạ trên mạng đã tạo ra một token về những chú chuột sóc núi mập mạp. Đến nay, token này đã quyên góp được hơn 120,000 USD và cứu giúp một dự án nghiên cứu khoa học kéo dài 64 năm vốn bị cắt tiền tài trợ từ ngân sách liên bang.

Token đó có tên OnlyMarms (ONLYMARMS). Nó được giao dịch trên Solana, và phí giao dịch được chuyển tới một phòng thí nghiệm ngoài thực địa ở Colorado. Các nhà khoa học không phải là người tạo ra token này. Họ chỉ đơn giản là nhận số tiền quyên góp.

Tại sao dự án nghiên cứu 64 năm lại hết tiền?

Kenneth Armitage bắt đầu đếm số lượng chuột sóc núi vàng từ năm 1962 và điều hành dự án này cho đến năm 2001. Trường UCLA đã duy trì nghiên cứu này từ đó đến nay.

Phòng thí nghiệm cần khoảng 75,000 đến 100,000 USD mỗi năm để chi trả cho sinh viên cao học và chi phí cho mùa thực địa kéo dài 5 tháng gần khu Crested Butte. Gần như toàn bộ số tiền này được dùng cho nghiên cứu, vì UCLA chỉ lấy 6% chi phí quản lý với các khoản tài trợ dạng quà tặng.

Quỹ Khoa học Quốc gia Mỹ (NSF) đã tài trợ cho dự án này trong nhiều thập kỷ. Nhưng sau đó, các đợt gia hạn không còn nữa.

Đây là khó khăn chung trên cả nước, chứ không phải là chuyện cá nhân. Theo Nature đưa tin trong tuần này, tính đến ngày 19/08, NSF chỉ cấp mới 5,684 khoản tài trợ – giảm 46% so với mức trung bình từ 2021 đến 2024, và đây cũng là con số thấp nhất trong hơn 40 năm qua.

Trong thời kỳ chính quyền Trump, khoảng 1 tỷ USD trong tổng ngân sách 8.8 tỷ USD của NSF bị “treo” chưa được sử dụng trong một tài khoản chờ.

Trump's attacks on science continue: US science-funding agency is withholding $1 billion of its budget so that the money can go to a special White House project.https://t.co/4UJez6vSVe pic.twitter.com/pgGsOUw5A9

— Daniel P. Aldrich urbanists.social/web/@dpaldrich (@DanielPAldrich) August 21, 2026

Vì vậy, giáo sư Daniel Blumstein của UCLA đã quyết định thử mở tài khoản OnlyFans cho những chú chuột sóc vào tháng 06. Tài khoản này chỉ thu về khoảng 6,000 USD – vẫn còn rất xa mới đủ số tiền cần thiết.

Phí giao dịch từ memecoin OnlyMarms hỗ trợ nghiên cứu về chuột sóc như thế nào?

Sau đó, những người ủng hộ đã tự tạo ra một token cùng tên. Theo dữ liệu on-chain, pool đầu tiên mở vào ngày 25/07.

Các nhà tài trợ khuyên nhóm nghiên cứu nên đăng ký là chủ sở hữu token. Chính điều này đã tạo nên sự khác biệt. Pump.fun sẽ trả phí giao dịch trực tiếp cho ai đứng tên sở hữu.

Với mô hình phí dành cho nhà sáng lập của Pump.fun, các token nhỏ có thể nhận tới 0.95% trên mỗi giao dịch. Khi vốn hóa của coin tiến gần mức 20 triệu USD thì tỷ lệ này giảm về 0.05%.

Như vậy, mỗi lượt mua bán, dù là gom hàng hay bán tháo, đều mang về tiền cho dự án nghiên cứu. Phí giao dịch thu về lên tới 88,000 USD chỉ sau hai tuần, rồi vượt mốc 120,000 USD. Đồng coin này nhanh chóng gây quỹ được nhiều hơn tài khoản OnlyFans vào đầu tháng 08.

Julien Martin, giáo sư Đại học Ottawa – đồng chủ nhiệm dự án, lúc đầu còn tưởng token này là một trò lừa đảo.

“Tôi thực sự ngạc nhiên khi thấy văn hóa mạng Internet – mà tôi gần như không biết gì – lại có thể quyên góp được nhiều tiền đến vậy,” – Julien Martin, Đại học Ottawa, chia sẻ với Guardian.

Theo dõi chúng tôi trên X để cập nhật tin tức mới nhất

HELLO??????a scientist was just live on national news saying that a pumpfun coin $OnlyMarms is single handedly keeping their organization afloat (which researches and helps preserve protected animals) after having all their funding cut off by the Trump administration???WHAT… pic.twitter.com/3hMBZf7glO

— Jack Duval🌊 (@jackduval) August 20, 2026

Khó khăn lớn nhất là duy trì lâu dài

Sự sôi động đã giảm dần. ONLYMARMS từng đạt đỉnh mức 0.0036 USD vào ngày 04/08. Hiện tại đang giao dịch quanh mức 0.0014 USD, tức đã giảm khoảng 61%, và vốn hóa chỉ còn khoảng 1.24 triệu USD.

Khối lượng giao dịch mới là yếu tố quyết định nguồn thu từ phí, vì vậy đây là chỉ số cần chú ý. Trong 24 giờ, token này có khối lượng giao dịch đến 503,623 USD. Với mức phí như đã nói ở trên, phòng thí nghiệm có thể nhận vài trăm đến vài nghìn USD mỗi ngày. Tuy vậy, ở pool chính, số lượng người bán lớn hơn người mua.

Lịch sử cũng không ủng hộ các token động vật. Moo Deng – coin hà mã lùn của năm 2024 – hiện đã giảm tới 93% so với đỉnh. Đợt sụp giá của Moo Deng năm 2024 cho thấy các token động vật dễ bị “quên lãng” rất nhanh.

Will Owens – chuyên gia phân tích tại Galaxy Research – chỉ ra rằng thời gian giữ coin trung bình với các meme coin trên Solana hiện nay chỉ là khoảng 100 giây, trong khi năm trước là 300 giây. Bài nghiên cứu của ông về ai thực sự là người hưởng lợi từ meme coin cho rằng các nền tảng launchpad và robot giao dịch mới là nhóm thụ hưởng chính.

Đây chính là câu hỏi “hóc búa”: một quỹ từ thiện sống nhờ vào giao dịch liên tục – muốn tồn tại thì phải liên tục có người mua bán.

Martin muốn phát triển một token rộng hơn, giúp gây quỹ khoa học cho nhiều lĩnh vực, không chỉ chuột sóc. Song ông cũng hiểu mẹo này khó lặp lại thành công lần nữa.

“Chúng tôi thành công vì là những người đầu tiên. Nhưng thật vui khi thấy tiền điện tử được dùng cho điều tích cực,” – Julien Martin, Đại học Ottawa, chia sẻ với Guardian.

Chi phí đào tạo một nghiên cứu sinh tiến sĩ tốn khoảng 300,000 USD trong 4 năm. Dự án chuột sóc vẫn còn thiếu 180,000 USD. Liệu những người lạ trên mạng có tiếp tục giao dịch lâu thêm để bù vào số tiền này hay không – đó sẽ là thử thách tiếp theo.