Báo cáo của IMF cảnh báo stablecoin đô la có thể gây ra khủng hoảng tiền tệ

Một bài nghiên cứu mới của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cho thấy stablecoin neo theo USD có thể làm gia tăng làn sóng rút vốn tại các nền kinh tế duy trì tỷ giá cố định bị định giá quá cao, bằng cách biến mức giá phân mảnh trên thị trường chợ đen thành một tín hiệu chung để mọi người cùng đồng loạt rút vốn ra ngoài.

Nhà nghiên cứu IMF – Brandon Joel Tan chỉ ra rằng stablecoin tạo ra tác động khác nhau tùy vào từng thời điểm. Stablecoin có thể cải thiện phúc lợi cho nền kinh tế khi mọi thứ ổn định, nhưng khi tỷ giá bị lệch mạnh, nó lại tăng nguy cơ xảy ra khủng hoảng, theo nhận định của bài viết.

Cách stablecoin biến sự khan hiếm thành tín hiệu chung cho cả thị trường

Khi chính phủ duy trì tỷ giá chính thức khác với thực tế thị trường, nguồn ngoại tệ trở nên khan hiếm. Người mua thường tìm đến thị trường tự do để mua USD.

Những thị trường này thường bị phân mảnh, mỗi nơi một mức giá khác nhau từ người bán dạo, môi giới và ngân hàng. Không có con số nào cho thấy rõ sự khan hiếm thực sự. Nghiên cứu của IMF cho thấy stablecoin đã làm thay đổi điều này.

Các đồng token ổn định theo USD như Tether (USDT) giao dịch với tiền địa phương trên các sàn. Tỷ giá này liên tục được cập nhật, minh bạch và trở thành chuẩn tham chiếu chung cho mức giá USD ngoài thị trường chính thức.

Tham chiếu giá này giúp các hộ gia đình bảo toàn tài sản tốt hơn khi phòng ngừa rủi ro. Tuy nhiên, chính vì vậy mà khi giá biến động mạnh, toàn bộ thị trường có thể cùng thoát vốn một lúc do mọi người đều nhìn vào chung một con số.

“Stablecoin tạo ra tác động phúc lợi phụ thuộc vào tình trạng từng thời điểm. Chúng mở rộng khả năng chuyển đổi sang ngoại tệ và giúp việc nhận biết tỷ giá sai lệch hiệu quả hơn. Tuy nhiên, chính mức giá công khai này cũng có thể khiến mọi người phối hợp rút vốn cùng lúc, do niềm tin và hành động trở nên đồng thuận hơn,” trích từ tóm tắt bài nghiên cứu.

Bolivia là một ví dụ điển hình. Ngân hàng trung ương đã gỡ bỏ hạn chế các giao dịch liên quan đến tài sản số vào tháng 06/2024. Từ tháng 07/2024 đến tháng 05/2025, số lượng giao dịch như vậy tăng gấp 12 lần trong hệ thống tài chính.

Kể từ đó, tỷ giá giữa USDT và đồng boliviano trở thành tham chiếu mỗi ngày cho giá USD ngoài thị trường. Ngân hàng trung ương thậm chí còn bắt đầu công bố giá USDT trên website của mình.

Theo dõi chúng tôi trên X để cập nhật tin tức mới nhất

Mô hình chỉ ra điều gì và gợi ý của Tan

Tan đã mô phỏng ba mô hình kinh tế để xem ảnh hưởng của stablecoin. Mô hình đầu tiên chỉ có tiền mặt. Mô hình thứ hai đưa thêm stablecoin nhưng chỉ giảm chi phí tiếp cận. Mô hình thứ ba vừa giảm chi phí, vừa có giá tham chiếu công khai rõ ràng.

Tỷ lệ xảy ra khủng hoảng trung bình tăng từ 3.9% ở thị trường chỉ dùng tiền mặt lên 7.4% ở mô hình có stablecoin đầy đủ. Khi tỷ giá chênh mạnh nhất, tỷ lệ này tăng từ 4.8% lên 12.9%.

Sự khác biệt giữa mô hình thứ hai và ba là điểm mấu chốt của Tan. Việc dễ tiếp cận hơn giúp việc rút vốn thuận tiện. Nhưng chính yếu tố giá công khai, minh bạch mới khiến mọi người phối hợp rút vốn cùng lúc, làm tăng rủi ro đột biến.

Về phúc lợi, hiệu quả của stablecoin là hai mặt. Lợi ích có thể đạt đỉnh gần 1.2% khi thị trường ổn định. Nhưng khi tỷ giá bắt đầu lệch quá mức 0.59, con số này trở nên tiêu cực, có lúc rơi xuống -6.3% ở mức cực đoan nhất.

Chính vì vậy, Tan cho rằng việc cấm stablecoin trên diện rộng có thể gây bất lợi cho nhóm người không có tài khoản ngân hàng vì bị mất lựa chọn chuyển đổi USD chi phí thấp. Đồng thời, ông nhấn mạnh cần điều chỉnh kinh tế vĩ mô thay vì chỉ dùng quy định quản lý stablecoin.

“Mô hình đề xuất cách tiếp cận dựa theo tình hình: Hãy giữ cho mọi người quyền tiếp cận USD chi phí thấp khi thị trường bình thường, chỉ nên đưa ra các biện pháp kiểm soát tạm thời, chọn lọc đối với dòng vốn lớn hoặc có dấu hiệu chảy ra đồng loạt khi tỷ giá bị lệch mạnh,” ông chia sẻ.

Những nghiên cứu của IMF chỉ phản ánh quan điểm tác giả, không đại diện cho lập trường chính thức của IMF. Tuy nhiên, phân tích này là đóng góp quan trọng trong cuộc tranh luận về quản lý stablecoin đang được nhiều chính phủ quan tâm xây dựng khung pháp lý.

Đăng ký kênh YouTube của chúng tôi để cập nhật các góc nhìn chuyên sâu từ các lãnh đạo và nhà báo trong ngành