Nâng cấp Ironwood của Zcash sẽ diễn ra vào ngày mai: Những thay đổi nào dành cho người nắm giữ ZEC

Zcash sẽ khóa pool riêng tư lớn nhất của mình vào thứ Ba khi bản nâng cấp Ironwood được kích hoạt tại block 3,428,143. Coin của bạn vẫn an toàn, nhưng bạn chỉ có thể chuyển tiền ra khỏi pool này, chứ không thể chuyển vào nữa.

Pool này đang giữ 3.76 triệu ZEC, trị giá khoảng 1.89 tỷ USD, tương đương gần 22% tổng nguồn cung ZEC đang lưu hành. Các nhà phát triển cho biết hầu hết người nắm giữ không cần làm gì vào thời điểm này.

Những thay đổi nào dành cho người nắm giữ ZEC vào thứ Ba

Bạn không cần vội vàng. Số dư của bạn vẫn được giữ an toàn trong pool đã khoá. Địa chỉ cũ vẫn hoạt động bình thường, vì pool mới sẽ dùng lại địa chỉ này.

Các ví vẫn đang hoàn thiện công cụ chuyển tiền cho bạn. Đến khi ví bạn cập nhật xong, số dư này có thể trông như bị “kẹt”.

Các nhà vận hành node thì có hạn chót thực sự. Họ cần cài bản phát hành Zebra 6.0.0 của Zcash Foundation trước thứ Ba để đảm bảo chuyển đổi đúng thời điểm.

Một số sàn giao dịch có thể sẽ tạm ngưng nạp hoặc rút tiền. Nếu có, đó là do sàn chưa cập nhật kịp, chứ không phải do Zcash gặp sự cố.

Pool mới cũng bổ sung biện pháp bảo vệ lượng tử theo ZIP 2005. Nếu máy tính lượng tử sau này phá vỡ thuật toán mã hóa hiện tại, tiền trong pool mới có thể được “giải cứu”. Coin còn để trong pool cũ thì không làm được điều này. Tuy nhiên hiện tại đây chưa phải là bảo vệ hoàn toàn khỏi máy tính lượng tử.

Sai lầm duy nhất có thể lộ số dư của bạn

Mỗi khi chuyển tiền ra khỏi pool cũ, số tiền bạn chuyển sẽ được công khai. Ai cũng có thể xem được số lượng ZEC, nhưng không ai biết ai là người gửi hoặc người nhận.

Nghe thì có vẻ an toàn. Tuy nhiên, vẫn có một điểm cần lưu ý — ví của bạn sẽ giao tiếp với máy chủ, và máy chủ đó có thể ghi nhận địa chỉ IP của bạn.

Khi ghép hai thông tin này lại, sẽ có người lần ra số dư của bạn gắn với chính bạn.

“Vì vậy với mọi người dùng, điều quan trọng nhất là đảm bảo có sự riêng tư ở cấp độ mạng (ví dụ, dùng Tor hoặc Nym) trước khi chuyển coin,” Zooko Wilcox – người sáng lập Zcash, đã viết trong hướng dẫn cho cộng đồng.

Lời khuyên của ông rất ngắn gọn: Bật Tor hoặc Nym trước khi chuyển coin. Sau đó chờ nhà phát triển ví của bạn xác nhận đã an toàn để thực hiện chuyển tiền.

ZCASH IRONWOOD IS ALMOST HERE On 28 July, migrating your shielded ZEC can link your IP address to your balance. Strong on-chain privacy. Undone at the network layer. The Nym fix is here. 🧵👇 $ZEC #Zcash pic.twitter.com/I57kFjuDTY

— Nym (@nym) July 27, 2026

Ông cũng cảnh báo về nguy cơ lừa đảo. Một số kẻ xấu đã giả mạo làm hỗ trợ chuyển đổi Ironwood để lừa người dùng.

Tại sao Zcash khóa pool cũ?

Một nhà nghiên cứu đã phát hiện lỗi vào tháng 05/2024. Taylor Hornby từ Shielded Labs đã phát hiện ra lỗi trong thuật toán xác nhận giao dịch của Orchard.

Lỗi này có thể khiến ai đó tạo ra coin ZEC giả mà không ai biết.

ZODL (Zcash Open Development Lab) đã sửa lỗi chỉ sau vài ngày. Tuy nhiên, giá ZEC vẫn giảm hơn 30%. Đã từng rơi xuống còn 385.80 USD khi tin về lỗi làm giả coin bị tiết lộ.

Vấn đề lớn hơn nằm ở chỗ: Orchard che giấu toàn bộ số tiền giao dịch, nên không ai có thể chứng minh liệu đã từng có coin giả nào được tạo ra hay chưa.

Ironwood sẽ khắc phục điều này. Kể từ nay, tiền chỉ có thể rời pool cũ thông qua “turnstile”. “Turnstile” giống như một bộ đếm, không bao giờ cho nhiều ZEC ra khỏi pool hơn số đã gửi vào.

Nếu có bất kỳ coin giả nào từng được tạo ra thì cũng sẽ bị “kẹt” lại trong pool mãi mãi.

“Thay vì chỉ đơn giản yêu cầu người dùng di chuyển khỏi pool cũ, chúng tôi thực sự buộc các ví phải thực hiện giao dịch Orchard trong pool mới,” Sean Bowe và Dev Ojha đã viết trong thông báo chung từ Project Tachyon và Valar Group.

Bản vá này đã được kiểm toán độc lập và xác minh hình thức (formal verification).

Zcash từng gặp chính xác vấn đề này vào năm 2018

Đây không phải là lần đầu. Tháng 03/2018, chuyên gia mật mã Ariel Gabizon đã phát hiện ra lỗi tạo coin giả trong Sprout — pool riêng tư đầu tiên của Zcash.

Công ty đã giữ bí mật suốt 11 tháng, đưa bản vá âm thầm vào bản nâng cấp Sapling vào tháng 10 năm đó. Đến tháng 02/2019 mới công khai toàn bộ sự việc.

Bản cập nhật khi đó đã ngăn chặn nguy cơ tạo coin giả mới, nhưng cũng không thể chứng minh là không có coin giả nào từng được tạo ra. Cuối cùng, pool Sprout bị đóng vĩnh viễn.

Tám năm sau, vẫn còn 22,747 ZEC bị bỏ lại pool cũ đó. Không ai có thể “qua mặt” được turnstile. Việc số coin này nằm yên suốt thời gian qua chính là bằng chứng tốt nhất cho thấy không có coin giả nào từng được tạo ra.

Ironwood đã học từ những kinh nghiệm trước. Ironwood không yêu cầu mọi người rời khỏi bể cũ, nhưng cũng không để lại lý do nào để họ ở lại.

Những điều cần theo dõi trong 30 ngày tới

Bây giờ bạn có thể theo dõi quá trình chuyển dịch. Bảng điều khiển của ZODL sẽ hiển thị dòng tiền rời khỏi Orchard từng block một.

Nếu mọi người chuyển chậm, một lượng lớn ZEC riêng tư sẽ bị kẹt và không sử dụng được. Nếu tất cả mọi người chuyển cùng lúc, việc kiểm soát nguồn cung mạnh hơn nhưng quyền riêng tư sẽ bị giảm.

ZEC đang được giao dịch quanh mức 506 USD vào thứ Hai. Mức giá này đã tăng khoảng 4% trong một ngày và tăng 22% trong một tháng, theo dữ liệu giá Zcash hiện tại. Trong một năm qua, ZEC đã tăng hơn 1,100%, giúp token này lọt vào top 10 Forbes năm 2026.

Mã nguồn đã sẵn sàng. Thử thách lớn thực sự là liệu các sàn giao dịch đã chuẩn bị xong hay chưa.