Tom Lee đối đầu với Michael Burry khi cảnh báo Enron 3,000 tỷ USD phủ bóng lên giao dịch AI

Tom Lee của Fundstrat đã lên tiếng phủ nhận lo ngại về “bóng ma Enron” đang phủ bóng lên làn sóng đầu tư AI. Ông cho rằng 3,000 tỷ USD các hợp đồng ngoài bảng cân đối kế toán – từng khiến phố Wall lo lắng – thực chất không nói lên nhiều điều về rủi ro thực sự.

Nhận định này nhằm đáp trả quan điểm mới nhất từ Michael Burry. Nhà đầu tư nổi tiếng với thương vụ “The Big Short” vừa tăng gấp đôi khoản cược vào việc giá cổ phiếu Nvidia (NVDA) sẽ giảm. Ông so sánh việc hãng chip này huy động 500 tỷ USD tài trợ với các mánh khóe tài chính đã “nhấn chìm” Enron.

Tại sao cảnh báo Enron lại bao trùm phố Wall

Enron từng là “ông lớn” ngành năng lượng nước Mỹ nhưng sụp đổ vào năm 2001 vì che giấu hàng tỷ USD nợ trong các công ty con, không ghi nhận vào bảng cân đối kế toán. Vụ phá sản trị giá 60 tỷ USD của Enron là lớn nhất lịch sử Mỹ vào thời điểm đó.

Tờ Wall Street Journal mới đây đã “khơi lại bóng ma Enron”. Phân tích của tờ báo cho thấy có đến 9 công ty công nghệ lớn đang có tổng cộng 3,000 tỷ USD cam kết chi cho AI qua các hợp đồng không thể hiện trên sổ sách. Con số này lớn gấp 50 lần tổng số tiền liên quan tới vụ phá sản của Enron.

Khoản cam kết này gồm 1,200 tỷ USD từ các hợp đồng thuê chưa bắt đầu. Ngoài ra còn có 1,900 tỷ USD là hợp đồng mua chip. Ví dụ, dự án trung tâm dữ liệu của Meta ở Louisiana chỉ thuộc sở hữu 20% của công ty, còn lại là các tổ chức tín dụng tư nhân nắm giữ.

Burry – người từng nổi tiếng vì đặt cược chống lại các khoản vay dưới chuẩn trước năm 2008 – cho rằng tình huống này giống như Enron năm xưa.

Ông cho rằng thỏa thuận tài trợ 500 tỷ USD của Nvidia với các “ông lớn” như Apollo, BlackRock, Blackstone, Brookfield, Goldman Sachs và KKR chỉ là chiêu PR, đánh lạc hướng.

BREAKING: Michael Burry has doubled down on his Nvidia, $NVDA, short, warning its $500 billion AI deal has “shades of Enron," per YF

— unusual_whales (@unusual_whales) August 13, 2026

Theo Burry, điều này khiến nhà đầu tư không chú ý đến việc chi phí bảo hiểm nợ của Nvidia đang tăng cao.

“Việc tái cấu trúc tín dụng là điều bình thường trong hệ thống tài chính. Nhưng khi việc này nhằm ‘duy trì đà tăng’ vào cuối chu kỳ tăng giá thì mới đáng lo,” Burry chia sẻ trên bản tin Substack của mình.

Burry tiếp tục mở rộng vị thế bán khống của mình. Đầu tháng này, ông cũng cảnh báo chứng khoán Mỹ có thể đối diện rủi ro sụp đổ kiểu năm 1987 dù các chỉ số liên tục lập đỉnh mới. Xem cảnh báo tại đây.

Tổng giám đốc Nvidia – Jensen Huang – đã bác bỏ cáo buộc này. Theo ông, thỏa thuận tài trợ giúp mang vốn bên ngoài, dài hạn cho hạ tầng AI và phản ánh nhu cầu thực sự của thị trường.

Tom Lee nói các con số đang phản ánh sai bản chất tài chính

Tom Lee đã nêu quan điểm trái ngược vào thứ Hai vừa qua khi xuất hiện trên CNBC cùng Dryden Pence – giám đốc đầu tư từ Pence Capital Management. Theo ông, nghĩa vụ tài chính tổng (gross obligations) luôn vượt xa giá trị tài sản thực tế phía dưới.

“Những tiết lộ từ bài báo thực ra rất hữu ích, nhưng chúng chỉ phản ánh một phần cách hoạt động thực tế của hệ thống tài chính,” Lee chia sẻ trong chương trình phỏng vấn.

Ông lấy ví dụ: với các hợp đồng quyền chọn, hoán đổi, tổng giá trị cam kết trên giấy tòan vượt xa dòng tiền thực tế đang được sử dụng. Lee cũng nhắc lại lời Warren Buffett từng gọi công cụ tài chính phái sinh là “vũ khí hủy diệt hàng loạt” vì chính lý do này.

Các cam kết này cũng có thể thay đổi. Chúng chỉ tác động lên bảng cân đối kế toán khi dự án chính thức khởi công. Các công ty hoàn toàn có quyền cắt giảm chi tiêu tương lai mà không phải đối mặt với kiện tụng.

Theo Lee, ông từng trải qua thời kỳ mà nhà đầu tư thực sự nên lo, khi làm phân tích công nghệ những năm 1990. Thời đó, các công ty viễn thông đã “bơm” doanh thu hàng trăm tỷ USD nhờ các hợp đồng hoán đổi ảo. Nhưng ông cho rằng các tập đoàn hiện nay hoàn toàn khác. “Magnificent Seven” – 7 cổ phiếu công nghệ lớn nhất thị trường – đang đạt biên lợi nhuận cao kỷ lục trong lịch sử doanh nghiệp Mỹ.

Với cộng đồng tiền mã hóa, Tom Lee còn nổi tiếng là chủ tịch của BitMine – kho bạc Ethereum (ETH) doanh nghiệp lớn nhất thế giới. Theo thông cáo ngày 17/08/2024, đơn vị này nắm giữ 5.8 triệu ETH, tương đương 4.8% tổng nguồn cung lưu hành. Lee cũng từng nhận định thị trường hiện tại đang đánh giá cao Ethereum hơn cả Bitcoin (BTC).

Chi tiêu cho AI sẽ vượt ngân sách quốc phòng Mỹ

Ông Dryden Pence đã so sánh sức tăng trưởng của AI bằng một ví dụ điển hình. Quốc hội Mỹ dự kiến sẽ phê chuẩn ngân sách quốc phòng căn bản năm 2026 là 866.6 tỷ USD, theo thống kê từ AEI. Pence tin rằng đến năm 2027, chi tiêu AI tại Mỹ sẽ vượt lĩnh vực quốc phòng.

Ông cũng ước tính đầu tư vào AI hiện đang chiếm từ 2% đến 2.5% GDP Mỹ. Để so sánh, vào những năm 1850, Mỹ cũng từng bỏ ra tỷ lệ tương tự cho dự án đường sắt xuyên lục địa.

Kịch bản khả quan phụ thuộc vào việc ứng dụng AI. Theo Pence, hiện tại mới chỉ 30% doanh nghiệp ghi nhận hiệu quả năng suất từ AI; thậm chí chỉ có 7% hoàn tất triển khai AI toàn diện. Như vậy, phần lớn doanh nghiệp Mỹ mới chỉ ở vạch xuất phát.

Tất cả giờ đây phụ thuộc vào một con số: Nếu năng suất cứ tăng đều, khoản 3,000 tỷ USD đầu tư AI sẽ giống như “đường ray” cho tương lai. Ngược lại, nếu công nghệ này dậm chân tại chỗ thì cảnh báo Enron của Burry sẽ khó bỏ qua hơn bao giờ hết.