Tezos (XTZ), kendi dijital tokenına sahip bir blockchain ağıdır. Tezos 2014’te oluşturuldu ve kendisini “self amending blockchain” platformu olarak tanımlıyor. Bu ifade, katılımcıların ağın kurallarını doğrudan kontrol edebildiği benzersiz proof-of-stake mutabakat mekanizmasından gelmektedir. Token sahipleri, bu sürece katıldıkları için ödül alırlar.
Ekip, 2017’de son derece başarılı bir initial coin offering ile piyasaya giriş yaptı. Ancak, coin’in yaratıcıları ile Tezos Foundation arasındaki dahili bir anlaşmazlık, platformun lansmanında önemli gecikmelere yol açtı.
XTZ’nin temel özellikleri nelerdir ve nasıl çalışır?
Diğer birçok blockchain platformu gibi, Tezos platformu da geliştiricilerin smart contract oluşturmasına ve ürün ve hizmetleri yeniden üretmeyi amaçlayan yeni programlar tasarlamasına olanak tanır.
Buna ek olarak, yatırımcılar faiz kazanmak için tokenlarını stake edebilirler. XTZ stake etmenin ortalama yıllık getiri (APR) ödülü yaklaşık %4,66 civarındadır.
Tezos’un diğer blockchain’lerden ayrıldığı nokta, self-amending özellikleridir. Tezos blockchain’i, bu süreçte önemli olan iki temel bileşene sahiptir. İlki, kullanıcı oylamasına dayalı olarak kendini değiştiren kod parçası olan shell’dir; ayrıca işlemleri ve diğer operasyonları yorumlamaktan sorumludur. İkinci bileşen ise, gözden geçirilmek üzere shell’e teklif göndermekten sorumlu kod parçası olan protocol’dür.
Tezos, ağı güvence altına almak, işlemleri doğrulamak ve yeni basılan XTZ’yi dağıtmak için liquid proof-of-stake (LPoS) adı verilen, proof-of-stake (PoS) konsensüsünün bir varyasyonunu kullanır.
Yönetişim sistemi, “baking” adı verilen bir süreç aracılığıyla kullanıcıların oy vermesiyle çalışır. Katılımcılar, XTZ’yi özel sözleşmelerde kilitlemeyi kabul eder ve ardından baker olur ya da XTZ’lerini diğer baker’lara delege ederek protokolden yeni basılan XTZ kazanmayı hedeflerler. Bir baker olmak için bir nodun 8.000 XTZ’ye ihtiyacı vardır.
Baker’lar dürüst davranmaya teşvik edilir, çünkü kullanıcılar, oy tercihleri doğrultusunda XTZ’lerini delege ettikleri baker’lar arasında kolayca geçiş yapma esnekliğine sahiptir.
Tezos ile ilgili kayda değer olan nedir?
Tezos’un kendisini self-amending bir zincir olarak tanımlaması, onu benzersiz kılan unsurlardan biridir. Blockchain’inde kullanılan teknoloji “gelişecek şekilde tasarlanmıştır.” Fikir şudur: Tezos sahibi olanlar, her türlü değişikliği önerebilir ve bunları on-chain olarak doğrudan oylayarak onaylayabilir ya da reddedebilir. Bu, herhangi bir yüz yüze tartışma ihtiyacını ortadan kaldırır. Onaylanan güncellemeler daha sonra otomatik olarak uygulanacaktır.
Bu tarz bir yönetişim modeli, diğer blockchain platformları arasında yaygın değildir. Ancak Tezos topluluğu, bunun kullanıcılar arasındaki bölünme ve anlaşmazlık olasılığını azaltacağını ve nihayetinde blockchain’de fork veya bölünmeye yol açabilecek durumları önleyeceğini umuyor.
XTZ ne için kullanılabilir?
Tezos’un çeşitli kullanım alanları vardır, ancak smart contract dili nedeniyle ağırlıklı olarak finansal anlaşmalar için en uygun platformlardan biri olduğu söylenebilir. Nitekim ekip, Michelson dilinin, fondların herhangi bir bug veya kodla ilgili sorun nedeniyle kaybolmasını ya da dondurulmasını engellediğini belirtmektedir.
Örneğin, Incore Bank, Inacta ve Crypto Finance Group gibi şirketler, DAR-1 tokenlarını geliştirmek için Tezos kullanacaklarını duyurmuşlardır. Bu yeni tokenlar, kara para aklamayı önleme kurallarına uymak ve yönetişimi iyileştirmek için smart contract’lar kullanacaktır. Incore Bank ayrıca Tezos ağı için staking hizmetleri başlatacağını belirtmiştir.
Tezos nereden satın alınabilir?
XTZ, listelenen CEX ve DEX’lerin herhangi birinden satın alınabilir, ayrıntılar için buraya bakabilirsiniz.
XTZ
